NAAR EEN CRADLE-TO-CRADLE CYCLUS IN DE VERPAKKINGSINDUSTRIE
In de Cradle-to-Cradle (C2C)-visie wordt onderscheid gemaakt tussen een biologische kringloop - de biosfeer - (composteerbaar) en een technische kringloop - de technosfeer - (recyclebaar). Door bij het recyclen van producten de grondstoffen volledig te scheiden kan een grondstof uit de technosfeer met hoogwaardige kwaliteit worden gerecycled en grondstoffen uit de biosfeer veilig in de biologische kringloop worden opgenomen (sluiten van kringlopen). C2C is alleen realiseerbaar, als al vanaf de ontwerpfase met dit recycledoel rekening wordt gehouden.
Op dit moment wordt het verpakkingsafval aan het eind van de keten verbrand of geëxporteerd. Van een echte Cradle-to-Cradle-cyclus zou sprake zijn als het resterende materiaal (“regranulaat”) van zo hoogwaardige kwaliteit zou zijn dat het opnieuw in de verpakkingsindustrie kan worden toegepast.
Het doel van dit project was tweeledig: a) waarheidsvinding op basis van wetenschappelijk objectief onderzoek en b) versnellen van het maatschappelijke draagvlak voor een transitie naar een meer duurzame verpakkingsmaterialenkringloop.
ONDERZOEKSRESULTATEN
1.Technische haalbaarheid en procesontwerp
Nederland beschikt tegenwoordig al in het hele land over verbrandingsinstallaties voor gemengd huishoudelijk restafval. Scheiden van verpakkingsmateriaal verlaagt de calorische waarde van het afvalmengsel. Daarom is het de vraag of de bestaande en voor langdurig gebruik opgebouwde infrastructuur voor afvalverwijdering nog mogelijkheden biedt voor een keuze tussen systemen ter verwijdering van verpakkingsafval.
Uit het onderzoek bleek dat de situatie en ontwikkelingen in Spanje op het gebied van afvalscheiding goed vergelijkingsmateriaal voor Nederland bieden.
Een aparte categorie verpakkingen betreft de zogenaamde drankenkartons, waarvoor een systeemontwerp voor de recycling is gemaakt.
2. Economische haalbaarheid en logistiek
Voor een Cradle to Cradle aanpak van hergebruik voor kunststof verpakkingen is het herontwerp van het gehele systeem tot een zgn. ‘closed loop supply system’ (gesloten kringlopen) belangrijk.
Biologische producten, vooral groenten en fruit, worden vaak verpakt in nieuwe, bijpassende materialen, gemaakt van natuurlijke en hernieuwbare grondstoffen zoals schaaltjes en folies. Het onderzoek heeft aangetoond dat deze milieuvriendelijker zijn.
3. Communicatie en interactie
Het te verwachten gedrag van burgers als het gaat om bereidheid om verpakkingsafval te scheiden is een belangrijk parameter in de beoordeling van scenario’s. Uit de onderzoeken blijkt een grote diversiteit in opvattingen bij stakeholders over de instrumenten bronscheiding, nascheiding of statiegeld.
BETEKENIS VOOR KENNIS EN INNOVATIE, BEDRIJVEN EN OVERHEDEN
Onderzoek en innovaties kunnen een belangrijke bijdrage leveren als zij zich richten op een herontwerp van de verpakkingsketen richting biobased producten in plaats van optimaliseren van het bestaande systeem: ‘doing better things’ in plaats van ‘doing things better’.
De voedingsmiddelenindustrie produceert de hoogste milieubelasting qua verpakkingen. Geschat wordt dat 65% van alle Nederlandse verpakkingen gebruikt wordt voor voedsel en drinken.De resultaten van het onderzoek zijn een belangrijke input voor de discussies over het vervolg op de huidige Raamovereenkomst Verpakkingen die tot eind 2012 geldig is.
