Groeiende kloof tussen maatschappij en wetenschap?
vrijdag 09 juli 2010 09:37
Bestuurders en politici zijn hun respectabele positie kwijt. Wetenschappers lijken nu aan de beurt om uit hun ivoren toren gehaald te worden.
Het Klimaatpanel IPCC moet door het stof wegens vermeende fouten in hun klimaatrapport, CPB-modellen staan ter discussie bij de verkiezingen, 'Wageningen' staat in de beklaagdenbank voor de intensieve veehouderij. Grote ondernemingen organiseren hun eigen innovatie en lijken hierin nauwelijks een rol te zien voor samenwerking met wetenschappers.
Ook in TransForumprojecten zijn ondernemers soms teleurgesteld in de resultaten van samenwerking met onderzoekers. Onderzoekers nemen soms 'kennisvragen' weer mee naar hun ivoren toren om na maanden weer terug te komen met antwoorden op niet gestelde vragen of onderzoekers geven op een kennisvraag van ondernemers als antwoord dat een vierjarig onderzoeksproject nodig is om een echt antwoord te kunnen geven.
Dit valt niet alleen de onderzoekers verwijten. Ook 'de maatschappij' lijkt niet om te kunnen/willen gaan met onzekerheden.
Parlementariërs verwachten van klimaatonderzoekers een eenduidig antwoord op wat wanneer gaat gebeuren en wat gedaan moet worden, politieke partijen verwachten van het CPB dat dit met zijn modellen de consequenties van partijprogramma's tot over dertig jaar kan voorspellen. Ondernemers beschouwen onderzoekers als consultants die pasklare, wenselijke, antwoorden geven. We accepteren niet dat er voor veel problemen geen pasklare oplossingen bestaan.
Hierover organiseerde Studium Generale van Wageningen-UR samen met TransForum de afgelopen maand een tweetal workshops, onder de titel 'Wicked Problems, Clumsy Solutions and the Role of Science". Onderzoekers dachten na over hun rol bij het 'managen' van dit soort vraagstukken.
Wicked problems zijn vraagstukken die zo complex zijn dat er geen oplossingen voor bestaan. Bijvoorbeeld omdat oorzaak en gevolg zover in de tijd of ruimte uiteen liggen dat we niet kunnen voorspellen wat de consequenties van ons handelen hier en nu, aan de andere kant van de wereld of over honderden jaren zullen zijn. Of problemen waarover zoveel normatief verschillende opvattingen bestaan dat het probleem zelf al niet eenduidig te omschrijven is, laat staan de oplossing.
We kunnen een begin maken de enorme problemen waarvoor we staan het hoofd te bieden door te accepteren dat eenduidige oplossingen niet bestaan. Parlementariërs en journalisten moeten van bestuurders accepteren dat zij het soms 'niet weten'. Ondernemers en ambtenaren moeten bereid zijn daadwerkelijk samen met onderzoekers problemen te onderzoeken en oplossingsrichtingen in te slaan. Wetenschappers moeten niet denken dat zij 'de wijsheid in pacht' hebben en bereid zijn om samen met de maatschappij oplossingsrichtingen te verkennen.
Hier en daar worden al hoopvolle eerste stappen gezet, zo bleek tijdens de workshops in Wageningen. Kleine groepen wetenschappers denken na over andere beloningssystemen dan alleen maar punten voor wetenschappelijke publicaties. Onderzoekers in TransForumprojecten en daarbuiten werken intensief samen met ondernemers aan nieuwe stalsystemen, andere vormen van landschapsbeheer, energie in kassen en zorglandbouw. Binnen het onderwijs wordt nagedacht over 'case based onderwijs' en onderzoeksinstituten vragen zich af welke meerwaarde zij voor wie hebben.
Het is nog niet doorgebroken naar het 'systeem'. De uitdaging ligt nu bij universiteitsbestuurders en ministeries om de aanbevelingen van hun eigen onderzoekers op te pakken en daadwerkelijk de ruimte, beloningssystemen en compentieontwikkeling voor onderzoekers te organiseren. De nieuwe Minister van Onderwijs kan hier een belangrijke stap in zetten.
En politici, pers en ondernemers moeten zich realiseren dat niet alles maakbaar en oplosbaar is, maar dat we samen de zoektocht aan moeten gaan om nieuwe wegen te vinden en te verkennen.
Rik Eweg
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
'We wanted to have farmers in our ads, 
BUSINESS-AS-USUAL OF DOORPAKKEN!
De verkiezingscampagnes zijn in volle hevigheid bezig. Politieke partijen zoeken media-aandacht en allerlei groeperingen spelen daar handig op in.
